Camera instellingen kaart: afdrukbare spiekbriefjes voor in je camerazak
Op het moment dat je ergens staat met je camera, wil je geen les terugkijken. Je wilt weten: welke stand, welk f-getal, welke ISO. Daarvoor zijn spiekbriefjes. Kleine kaarten die in je camerazak passen, per situatie één kaart, zodat je niet hoeft te onthouden maar gewoon kunt kijken. Hier lees je hoe zo'n set in elkaar zit, welke kaarten er echt toe doen en hoe je er zelf een maakt.
Waarom een kaart beter werkt dan een video
Een video-les kun je niet openen op een heuvel. Een tabel in een PDF scrollen op je telefoon werkt, maar met zon op het scherm niet altijd. Een kaart van A6 in je zak heeft geen batterij, geen verbinding en geen scherm dat weerspiegelt. En omdat er op een kaart maar één situatie staat, hoef je niet te zoeken.
Hoe de 20 Hulpkaarten van Klikstart zijn opgebouwd
De set is afdrukbaar op A4 (100 procent, geen aanpassing aan pagina), vier kaarten van A6 per blad. Je knipt langs de streepjes en doet ze in je camerazak of aan een ringetje. Zo werk je ermee:
- Kies eerst de situatie: portret, avond, beweging.
- Pak dan de kaart: stand, instelling en één tip.
- Foto niet goed? Dan is er kaart 20 (problemen oplossen).
- Kaarten 10 tot 19 zijn naslagkaarten die de basis uitleggen.
Elke situatiekaart heeft dezelfde indeling: boven de stand (bijvoorbeeld A/Av), dan de naam van de situatie, dan de drie getallen en onderaan een tip.
Voorbeelden van kaarten
| Kaart | Stand | Instelling | Tip |
|---|---|---|---|
| 1 Wazige achtergrond | A/Av | Laagste f (f/1.8 tot f/4), ISO Auto of 100 tot 400 | Alles scherp? Loop dichter naar je onderwerp of zet de achtergrond verder weg |
| 2 Landschap alles scherp | A/Av | f/8 tot f/11, ISO 100 | Focus op eenderde in het beeld. Vermijd f/16 en hoger |
| 5 Portret | A/Av | f/2.8 tot f/4, min. 1/125, ISO Auto | Zijlicht van een raam geeft vorm aan het gezicht |
| 6 Binnen met weinig licht | A of M | Laagste f, min. 1/60, ISO 800 tot 3200 | Een scherpe korrelige foto wint van een wazige schone foto |
| 9 Tegenlicht | A + correctie | +1, f/5.6, ISO 100 tot 400 | Meet op het gezicht; voor een silhouet -1 en meet op de lucht |
Dat zijn vijf van de twintig. De rest dekt onder andere kinderen en huisdieren (S/Tv, 1/500 s, AF-C, burst), sport, water zijdezacht, groepsfoto's en macro. Daarna komen naslagkaarten met de belichtingsdriehoek, ISO-schaal, belichtingscorrectie, AF-instellingen, licht en gouden uur, witbalans en de Smartphone Pro-modus.
Twee bladen samenvatting
Naast de kaarten zit een samenvatting op twee bladen. Het eerste blad heeft de zes stappen op één rij (kernregel en wat je doet), zoals "laag f-getal = grote opening = wazige achtergrond" of "Korrel is beter dan wazig". Het tweede blad is een situatietabel van portret tot water, met stand, f, tijd en ISO. Daarbij hoort een checklist voor voor je afdrukt: is mijn onderwerp scherp, is mijn achtergrond opgeruimd, klopt de belichting (histogram), staat de horizon recht?
Zelf spiekbriefjes maken
Wil je eerst zelf een set? Zo doe je dat:
- Kies je zes situaties. Wat fotografeer je het vaakst? Meestal: portret, kinderen, binnen, landschap, avond, dier.
- Test elke situatie. Maak voor elke situatie drie foto's en kijk welke instellingen werkten.
- Schrijf de drie getallen op (f, tijd, ISO) en de stand.
- Eén tip per kaart, uit je eigen fouten.
- Print op A6 (vier per A4) en plastificeer ze, of bind ze met een ringetje.
Zo heb je een set die bij jouw camera past. Wie liever een kant-en-klare, geteste set heeft, kan de Hulpkaarten bij Klikstart: fotografie in stappen als aparte optie toevoegen.
Naast de kaarten: de Camera-knoppenkaart
Elke camera heeft dezelfde dozijn functies, maar de naam en de plek verschillen per merk. De Camera-knoppenkaart die bij de gids hoort, geeft per merk (Canon, Nikon, Sony, Fujifilm) aan waar het standenwiel, het diafragma, de sluitertijd, ISO, belichtingscorrectie, AF-stand, AF-punt, meetmethode, witbalans en serieopname zitten. Zo vind je "Av" op een Canon en "A" op een Nikon als dezelfde stand terug. Begin op A of Av: dat is de stand waarmee de meeste goede foto's worden gemaakt.
Wat je doet met een kaart in het veld
Een voorbeeld: je staat op een zonnig terras en je wilt een portret van iemand die tegen het licht in zit. Je pakt kaart 9 (Tegenlicht): stand A, correctie +1, f/5.6, ISO 100 tot 400. Je meet op het gezicht (of tikt erop op je telefoon) en maakt de foto. De kaart nam je de gok uit handen, en je weet waarom de instelling werkt, omdat je de bijbehorende stap in de gids hebt gedaan.
Papier of scherm?
Papier is snel en robuust, het scherm is flexibel. Daarom bestaat er naast de kaarten ook een web-app met de Instellingen-wijzer. Kies je toestel (camera of smartphone) en je situatie, en je krijgt de drie getallen terug. De app werkt zonder verbinding en slaat je voortgang op je toestel op. Gebruik wat je in de situatie het snelst vindt.
Wanneer de kaarten niet genoeg zijn
Een kaart vertelt je wat je instelt, niet waarom. Wie de logica niet kent, gebruikt kaarten als krukken. Daarom hoort de set bij een gids: eerst de belichtingsdriehoek begrijpen, dan de kaart. En wie zelf begint, vindt in camera instellingen voor beginners de basistabel.
Voor wie zijn kaarten handig
- Je hebt een spiegelreflex of systeemcamera en gaat op pad zonder laptop.
- Je fotografeert vaak dezelfde situaties (kinderen, huisdier, reizen).
- Je leert liever met je handen dan met een scherm.
- Je geeft de camera weleens uit handen aan iemand en wilt een kaart erbij.
Wil je weten hoe dit in het grotere plaatje past, lees dan fotografie cursus voor beginners: online of offline. En voor het donker: fotograferen binnen zonder flits.
Een kleine afdrukchecklist
- Print op A4, 100 procent, zonder aanpassing aan pagina.
- Gebruik stevig papier (120 tot 160 gram) voor de kaarten.
- Knip langs de streepjes, rond de hoeken af als je ze veel in je zak steekt.
- Leg de kaarten op volgorde: eerst situaties 1 tot 9, dan naslag 10 tot 19, dan probleemkaart 20.
- Doe een ringetje door een gaatje in de hoek en hang ze aan je camerazak.